Voor mensen met dementie kan dagelijkse verzorging steeds lastiger worden. Ook tandenpoetsen lukt vaak niet meer zelfstandig. Toch blijft een goede mondhygiëne erg belangrijk. Wanneer tanden en tandvlees niet goed worden verzorgd, kunnen pijnklachten, ontstekingen en andere gezondheidsproblemen ontstaan.
Voor mantelzorgers en zorgverleners is het daarom belangrijk om te weten hoe je iemand met dementie op een rustige en respectvolle manier kunt helpen bij de mondverzorging.
Waarom mondzorg bij dementie extra belangrijk is
Bij mensen met dementie komen mondproblemen relatief vaak voor. Dat heeft verschillende oorzaken.
Zo kan iemand vergeten om tanden te poetsen of niet meer begrijpen waarom dit nodig is. Ook kunnen medicijnen zorgen voor een droge mond, waardoor bacteriën zich sneller vermenigvuldigen.
Veel voorkomende problemen zijn bijvoorbeeld:
tandplaque en tandsteen
ontstoken tandvlees
slechte adem
pijn bij eten of drinken
een droge mond
Wanneer mondverzorging langere tijd wordt overgeslagen, kunnen klachten snel verergeren. Daarom is het belangrijk dat mantelzorgers en zorgverleners hier aandacht aan besteden.
Maak tandenpoetsen onderdeel van een vaste routine
Mensen met dementie hebben vaak baat bij structuur en herkenbaarheid. Het helpt daarom om tandenpoetsen steeds op dezelfde momenten van de dag te doen, bijvoorbeeld:
’s ochtends na het opstaan
’s avonds voor het slapen
Door het onderdeel te maken van een vaste routine, wordt de kans groter dat iemand het accepteert.
Leg rustig uit wat je gaat doen en neem voldoende tijd.
Geef duidelijke en eenvoudige aanwijzingen
Bij dementie kan het moeilijk zijn om meerdere instructies tegelijk te begrijpen. Probeer daarom korte en eenvoudige aanwijzingen te geven.
Bijvoorbeeld:
"We gaan even tanden poetsen."
"Open je mond een beetje."
"Ik help je even."
Een rustige en vriendelijke benadering helpt vaak om weerstand te verminderen.
Laat iemand zoveel mogelijk zelf doen
Zelfstandigheid blijft belangrijk, ook wanneer iemand hulp nodig heeft. Laat iemand daarom zoveel mogelijk zelf doen als dat nog lukt.
Je kunt bijvoorbeeld:
de tandenborstel aangeven
voordoen hoe je poetst
samen voor de spiegel staan
Wanneer het niet meer lukt, kun je voorzichtig ondersteunen.
Gebruik hulpmiddelen die tandenpoetsen makkelijker maken
Soms wordt tandenpoetsen lastig door verminderde motoriek of doordat iemand de bewegingen niet goed meer kan maken. In dat geval kan een aangepaste tandenborstel helpen.
Een voorbeeld hiervan is de Dr. Barman's Superbrush. Deze tandenborstel heeft drie borstelkoppen die tegelijkertijd meerdere kanten van de tanden reinigen.
Hierdoor hoeft iemand minder precieze poetsbewegingen te maken en wordt het gebit sneller en makkelijker gereinigd. Dit kan vooral in de thuiszorg of bij mensen met dementie een praktische oplossing zijn.
Let op signalen van mondproblemen
Mensen met dementie kunnen vaak moeilijk aangeven dat ze pijn hebben. Let daarom op signalen die kunnen wijzen op mondproblemen, zoals:
minder willen eten
vaak aan de mond zitten
slechte adem
rood of gezwollen tandvlees
plotselinge gedragsveranderingen
Wanneer je twijfelt, is het verstandig om een tandarts of mondhygiënist te raadplegen.
Regelmatige controle bij tandarts of mondhygiënist
Ook bij mensen met dementie blijft het belangrijk om regelmatig een tandarts of mondhygiënist te bezoeken. Zo kunnen problemen op tijd worden ontdekt en behandeld.
Voor veel ouderen kan het prettig zijn om een tandarts te bezoeken die ervaring heeft met kwetsbare patiënten of ouderen.
Veelgestelde vragen over tandenpoetsen bij dementie
Wat als iemand met dementie weigert om tanden te poetsen?
Probeer rustig te blijven en dwing iemand niet. Het kan helpen om het later nog eens te proberen of eerst iets anders te doen. Een vaste routine en een rustige benadering kunnen weerstand verminderen.
Hoe vaak moeten tanden worden gepoetst?
Net als bij iedereen wordt geadviseerd om minimaal twee keer per dag tanden te poetsen. Wanneer iemand dit niet meer zelfstandig kan, kan een mantelzorger of zorgverlener hierbij helpen.
Welke tandenborstel is geschikt bij dementie?
Een tandenborstel die makkelijk te gebruiken is kan helpen bij dagelijkse mondverzorging. De Dr. Barman's Superbrush is bijvoorbeeld ontwikkeld om tandenpoetsen eenvoudiger te maken voor mensen met een beperking of verminderde motoriek.