Handhygiëne in de zorg is een belangrijk onderdeel van infectiepreventie.
Handen wassen in de zorg is ontzettend belangrijk. Toch is het iets waar je in de dagelijkse drukte soms makkelijker overheen stapt dan je zou willen.
Een paar jaar geleden lag ik zelf een paar dagen in een ziekenhuis in Zwitserland. Wat me toen meteen opviel was hoeveel aandacht er werd besteed aan handhygiëne. De verpleegkundigen waren er bijna voortdurend mee bezig. Voor en na contact met patiënten, bij het binnenkomen van een kamer, en weer bij het verlaten.
Toen dacht ik: zo hoort het eigenlijk ook. Maar in de praktijk blijkt het toch lastiger dan je denkt. Wanneer moet je nu precies je handen wassen of desinfecteren?
Gelukkig zijn daar duidelijke richtlijnen voor.
Waarom handen wassen in de zorg zo belangrijk is
Wanneer je met kwetsbare mensen werkt – ouderen, zieken of mensen met een verminderde weerstand – kan een kleine besmetting al grote gevolgen hebben.
Goede handhygiëne helpt om:
infecties te voorkomen
bacteriën en virussen minder te verspreiden
cliënten veilig te verzorgen
Het gaat daarbij niet alleen om hoe je je handen wast, maar vooral wanneer je dat doet.
Om dat duidelijker te maken heeft de Wereldgezondheidsorganisatie vijf belangrijke momenten voor handhygiëne opgesteld.
De 5 momenten van handhygiëne (WHO)
Als je deze momenten eenmaal kent, merk je dat het in de praktijk veel makkelijker wordt om consequent hygiënisch te werken.
1. Voor contact met de cliënt
Loop je een kamer binnen om een bewoner of cliënt te helpen? Dan pas je eerst handhygiëne toe voordat je contact maakt.
Een praktisch voorbeeld:
Je opent de deur, loopt naar binnen en voordat je de cliënt aanraakt desinfecteer je je handen.
2. Voor een schone of steriele handeling
Bij handelingen waarbij hygiëne extra belangrijk is, moeten de handen altijd vooraf gereinigd worden.
Denk bijvoorbeeld aan:
wondverzorging
katheterzorg
injecteren
ogen druppelen
Bij dit soort handelingen worden vaak ook handschoenen gedragen, maar het is belangrijk om te onthouden dat handschoenen nooit een vervanging zijn voor handhygiëne.
3. Na contact met lichaamsvloeistoffen
Dit moment zal voor de meeste zorgverleners vrij vanzelfsprekend zijn.
Na contact met bijvoorbeeld:
bloed
urine
ontlasting
braaksel
wondvocht
moeten handen direct worden gereinigd.
4. Na contact met de cliënt
Wanneer je klaar bent met de verzorging van een cliënt, pas je opnieuw handhygiëne toe.
Wat veel mensen vergeten: dit doe je voordat je de kamer verlaat.
Anders raak je met je handen eerst nog de deurklink aan.
5. Na contact met de omgeving van de cliënt
Ook zonder direct contact met de cliënt kunnen bacteriën worden overgedragen.
Denk aan aanraken van:
het bedhek
een nachtkastje
medische hulpmiddelen
beddengoed
Ook na dit soort contact is handhygiëne belangrijk.
Handhygiëne: vooral een kwestie van routine
Handhygiënisch werken klinkt eenvoudig, maar in de praktijk blijkt het soms best lastig om er altijd bewust mee bezig te zijn.
Juist daarom helpen deze vijf momenten. Ze maken het makkelijker om er een vaste routine van te maken.
Kort samengevat:
Kamer in → handen reinigen
Voor een schone handeling → handen reinigen
Na contact met lichaamsvloeistoffen → handen reinigen
Na contact met de cliënt → handen reinigen
Na contact met de omgeving → handen reinigen
Goede hygiëne begint met de juiste middelen
Om goed te kunnen werken is het natuurlijk belangrijk dat de juiste producten beschikbaar zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
nitril handschoenen
handdesinfectie
papieren handdoekjes
Wanneer deze producten makkelijk beschikbaar zijn, wordt het ook veel eenvoudiger om handhygiëne consequent toe te passen.
Hygiënisch werken blijft een aandachtspunt
Hoewel iedereen in de zorg het belang van handhygiëne kent, blijft het een onderwerp waar aandacht voor nodig is.
Het helpt om elkaar er af en toe op te wijzen en vooral om er een gewoonte van te maken. Uiteindelijk draait het allemaal om hetzelfde doel: veilig en verantwoord zorgen voor cliënten.
Lees ook:
Verzorgend wassen met vochtige washandjes en shampoocaps: de complete gids